Ανυπότακτη Πολιτεία

ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ - ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ - ΑΝΑΤΡΟΠΗ

Για την ενίσχυση κάθε συγγραφικής και εκδοτικής προσπάθειας

vivlio

Παρέμβαση του Χρήστου Πατούχα, υποψήφιου Δημάρχου του Δήμου Πατρέων, στην σχετική συζήτηση που οργανώνουν οι εκδόσεις ΠΙΚΡΑΜΕΝΟΣ.

Εξ αρχής θέλω να συγχαρώ την προσπάθεια σας. Επιτρέψτε μου να πω ότι είναι η πρώτη οργανωμένη συζήτηση που γίνεται για το βιβλίο γενικά σε αυτό το επίπεδο. Θέλω ωστόσο να παρατηρήσω ότι σε τέτοιες συζητήσεις και σε αυτή την περίοδο, είναι δύσκολο να υπάρξουν κατευθυντήριες αποφάσεις με στόχο την υλοποίηση τους στην συνέχεια. Φέρνω στο μυαλό μου δύο συζητήσεις για τον πολιτισμό συνολικά, που πραγματοποιήθηκαν στις δύο προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις του 2010 και του 2014. Και σε εκείνες υπήρξαν και δημιουργικές και καινοτόμες προτάσεις, πρέπει να πω ωστόσο ότι καμία δεν υλοποιήθηκε.

Από την πλευρά μας, προκρίνουμε την συνέχιση αυτής της συζήτησης μετά τις εκλογές, σε ουδέτερο χρόνο, συζήτησης μεταξύ των ανθρώπων που υπηρετούν τα γράμματα και τις τέχνες πρωτίστως. Παίρνουμε υπόψη μας την ιδεολογική ευρυχωρία του πολιτισμού και της τέχνης αφ’ ενός, πιστεύουμε ότι στην πόλη μας υπάρχει πλουσιότατο ανθρώπινο δυναμικό που υπηρετεί τον πολιτισμό και τα γράμματα αφ’ ετέρου. Πιστεύουμε ως εκ τούτου, ότι ο ίδιος ο πνευματικός κόσμος πρέπει να διαμορφώσει πλαίσιο κανόνων και διεκδικήσεων, που να απαιτήσει την εφαρμογή τους από τις Δημοτικές Αρχές και στην συνέχεια αυτές από κοινού να διεκδικηθούν από την Πολιτεία.

Χωρίς κανένα να θέλουμε να προσβάλλουμε, οι υποψήφιοι Δήμαρχοι, δεν είναι κατ’ ανάγκην πνευματικοί άνθρωποι. Και δεν είναι ούτε οι εκπρόσωποι της πολιτικής εξουσίας. Αυτό εξηγεί και την εγκατάλειψη, και των πνευματικών ανθρώπων και του έργου τους, από την επίσημη Πολιτεία και το Υπουργείο πολιτισμού.

Θα σας αναφέρω μερικά παραδείγματα- διαπιστώσεις:

Πρώτο παράδειγμα:

Με ποιο ποσόν επιχορηγείται πχ το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας; Σε 1 000 000 ετήσιου προϋπολογισμού, το ΔΗΠΕΘΕ, επιχορηγείται με το αστρονομικό ποσόν των 35 000 Ευρώ.

Δεύτερο παράδειγμα:

Ποια είναι η κρατική πολιτική απέναντι στο βιβλίο; Δεν είναι η αντιμετώπιση του σαν ένα κοινό εμπόρευμα; Και ναι. Πχ το επιστημονικό βιβλίο ή σύγγραμμα, απευθύνεται σε ειδική κατηγορία αναγνωστικού κοινού. Τι γίνεται όμως με την λογοτεχνία; Τι γίνεται ιδιαίτερα με την ποίηση; Τί γίνεται με την ιστορία και την ιστορική έρευνα; Δεν είναι στην τύχη των κανόνων μιας στυγνής αγοράς; Και ποιοι από τους συγγραφείς δημιουργούς, προβάλλονται από τα ιδιωτικά και τα δημόσια μέσα ενημέρωσης; Όσοι είναι τηλεοπτικά δημόσια πρόσωπα, όσοι «πουλάνε», που για να το πετύχουν όμως αυτό, έχουν ήδη οι ίδιοι πουληθεί.

Τρίτο παράδειγμα:

Πόσοι άραγε, γενικά, αλλά και στην πόλη μας, εννοώ και πολιτικές -δημοτικές παρατάξεις, αλλά και πνευματικούς ανθρώπους, αντέδρασαν στην παχυδερμική συμπεριφορά της Κυβέρνησης να υποθηκεύσει στο Υπερταμείο πολιτιστικά μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους; Με συγχωρείτε, αλλά εμείς έχουμε απαίτηση από την πνευματική ηγεσία, να είναι φορέας προοδευτικών ιδεών και προοδευτικών πράξεων. Ιδιαίτερα στους δύσκολους καιρούς. Να αναλαμβάνουν το βάρος που τους αναλογεί από το έργο τους. Εγώ θα ήθελα από τους πνευματικούς ανθρώπους, να οδηγούν με το παράδειγμα τους την κοινωνία. Να μην συμβιβάζονται πρώτοι. Να μην γίνονται τηλεοπτικά πρόσωπα, διαφημιστές του έργου τους ή μετά να κρίνουν αφ’ υψηλού όλους τους υπόλοιπους.

Το βιβλίο, λανθασμένα κατά την άποψη μας, δεν ''συλλογικοποιείται'' το ίδιο όπως άλλες τέχνες. Ίσως επειδή φαντάζει ως ''προσωπική υπόθεση'' τόσο στην δημιουργία του όσο και την ανάγνωσή του. Όμως δεν είναι ακριβώς έτσι. Υπάρχουν βιβλία που έχουν σημαδέψει γενιές, υπάρχουν χώρες, περιοχές, κουλτούρες που έχουν μια ιδιαίτερη λογοτεχνική ταυτότητα, υπάρχουν αντίστοιχα χώρες και πληθυσμοί που έχουν σχέση με το βιβλίο, διαφορετική από άλλες. Με άλλα λόγια, η λογοτεχνία είναι και αυτή μια τέχνη που επιδρά συλλογικά και ας γίνεται ''κατά μόνας''

Και αφού είναι έτσι, ένας δήμος δεν μπορεί παρά να έχει μια στοιχειώδη προσέγγιση, μια φιλοσοφία, γιατί όχι ένα όραμα για την λογοτεχνία, τόσο σε ότι αφορά την παραγωγή όσο και στην ...κατανάλωση.

Η Πάτρα έχει ιδιαίτερη πολιτική για το βιβλίο; Παραγωγή έχει, παράδοση έχει, αναγνώστες αναμφίβολα έχει. Αλλά πολιτική; Και πως εκφράζεται αυτή η πολιτική; Είναι μονάχα λόγος, μια θέση, μια διακήρυξη; Αρκεί να έλεγε π.χ. ένας Δήμος μέσω των δυνάμεών του, ''εμείς θέλουμε να γράφονται και να διαβάζονται βιβλία'';

Όχι, αυτό θα ήταν μια κούφια αναφορά χωρίς ουσία. Αλλά για σκεφτείτε, μια θέση που επιδιώκει να ενισχύσει λειτουργίες και πρακτικές όπως: Δημοτική Βιβλιοθήκη, σχολικές βιβλιοθήκες, λέσχες ανάγνωσης, παζάρια βιβλίου, γιορτές βιβλίου (θεματικές ή μη), αλλάζουν ή δεν αλλάζουν την συνολική κουλτούρα και προσέγγιση απέναντι στο βιβλίο και την ανάγνωση;

*          Πριν όμως πάμε στις προτάσεις να επισημάνουμε ξανά γιατί θεωρούμε το βιβλίο πολιτική συζήτηση και διόλου παράπλευρη ή αδιάφορη.

Να θυμηθούμε μια ακόμα από τις ''διορθώσεις'' της τρόικα που κατάργησε την ενιαία τιμή βιβλίου, μια ρύθμιση δηλαδή που προβλέπει μια μέγιστη έκπτωση που μπορεί ένα βιβλιοπωλείο να εφαρμόσει σε ένα βιβλίο για δυο χρόνια. Η κατάργησή της, με πρόσχημα ότι μπορεί ένας αναγνώστης να βρει ένα βιβλίο 1 ή 2 ευρώ φθηνότερα σε ένα mall ή ένασουπερμάρκετ, οδήγησε σε μαρασμό τα μικρά βιβλιοπωλεία που δεν είχαν τηνδυνατότητα να ανταγωνιστούν τις εκπτώσεις των αλυσίδων. Στην πράξη τι έγινε; Οι τιμές δεν μειώθηκαν και τόσο πολύ ώστε να είναι όντως μια ανακούφιση και την ίδια στιγμή ενισχύθηκε μια αγοραία λογική για το βιβλίο που πριμοδοτούσε τα λεγόμενα ''εμπορικά'' βιβλία και εξαφανίζοντας τα μικρότερα (ή αυτά των εκδοτικών χωρίς μεγάλα μπάτζετ για διαφήμιση). Την ίδια στιγμή το πραγματικό πρόβλημα, δηλαδή η διάλυση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών, κρύφτηκε κάτω από το χαλί, ενώ η όποια μείωση του κόστους των βιβλίων χτύπησε τους ανθρώπους που εργάζονται για αυτό: Από τους συγγραφείς μέχρι τους επιμελητές μέχρι τους σχεδιαστές, τους ανθρώπους δηλαδή που φροντίζουν ώστε να διαβάζουμε κάτι όμορφο και καλαίσθητο. Ακόμα και οι πανηγυρισμοί των κυβερνώντων για την επιστροφή της ενιαίας τιμής μπορεί να διορθώνουν μια καταφανή αδικία αλλά την ίδια στιγμή η κατάσταση της αγοράς παραμένει ίδια: Μια μεγάλη παραγωγή που συναντά έναν απρόθυμο επισκέπτη στο βιβλιοπωλείο, που φτάνει να θεωρεί και το βιβλίο στο παιδί του (πόσο μάλλον στον ίδιο) ως μια πολυτέλεια.

Καταλήγω με τις εξής προτάσεις

  1. Να απαιτήσουμε από το Υπουργείο Πολιτισμού να επιχορηγεί την πρώτη έκδοση κάθε συγγραφικής προσπάθειας. Στην λογοτεχνία, στο βιβλίο ιστορικής έρευνας, ιδιαίτερα δε στον πολύ δύσκολο τομέα της ποίησης. Μέχρι την ευόδωση αυτού του αιτήματος, ο Δήμος για τους συμπολίτες πνευματικούς ανθρώπους, να εγγράφει στον προϋπολογισμό του Πολιτιστικού Οργανισμού αντίστοιχο με τον αριθμό των συγγραφικών και εκδοτικών ετήσιων προσπαθειών, ποσό δαπάνης που να αντιστοιχεί σε ένα ποσοστό επιχορήγησης. Ίσως στο 50%. Ο Π.Ο. να παίρνει αριθμό αντιτύπων για τον εμπλουτισμό της Δημοτικής Βιβλιοθήκης και των παραρτημάτων της, και την δωρεάν διανομή τους σε επισκέπτες και προσκεκλημένους της πόλης. Να χρηματοδοτεί εξ ολοκλήρου το κόστος έκδοσης ιστορικών δοκιμίων που αναφέρονται στην ευρύτερη ιστορία της περιοχής.
  2. Οργάνωση της Κεντρικής Δημοτικής Βιβλιοθήκης με ότι απαιτεί η συντήρηση και επέκταση της και η παρουσία εξειδικευμένου προσωπικού και δημιουργία παραρτημάτων- αναγνωστηρίων σε όλες τις μεγάλες συνοικίες και δημοτικά διαμερίσματα, σε συνεργασία με τα συμβούλια των διαμερισμάτων και τους τοπικούς πολιτιστικούς φορείς. Να οργανώνει σε αίθουσα της Δημοτικής Βιβλιοθήκης τις παρουσιάσεις των νέων εκδόσεων,
  3. Παρότρυνση του Δήμου στους Διευθυντές των Σχολικών μονάδων και βοήθεια του για δημιουργία δανειστικού τμήματος βιβλίων στα Σχολεία. Απαίτηση να διδάσκεται η τοπική Ιστορία αλλά και η Ιστορία της Πνευματικής δημιουργίας, τουλάχιστον στην βασική υποχρεωτική εκπαίδευση.
  4. Οργάνωση ετήσιων εκδηλώσεων, εκθέσεων ή φεστιβάλ βιβλίων, μαθητικών διαγωνισμών σε όλα τα λογοτεχνικά είδη, προβολή και βραβεύσεις νέων συγγραφέων. Η εμπειρία θα μας οδηγήσει σε ακόμα περισσότερες και δημιουργικές προτάσεις και δραστηριότητες.
  5. Πιστεύουμε σε μια γενική αρχή: Η πνευματική δημιουργία, στις περισσότερες των περιπτώσεων, είναι προοδευτική δραστηριότητα. Ανεξάρτητη μάλιστα από τον δημιουργό της. Και στις λίγες περιπτώσεις που δεν θα είναι έτσι, το ένστικτο του αναγνώστη θα τακτοποιήσει τα πράγματα. Άρα, η τόλμη που πρέπει να επιδείξουμε, δεν έχει κανένα μεγάλο ρίσκο.
  6. Τέλος, συγκρότηση μόνιμου γνωμοδοτικού οργάνου από εκπροσώπους του συνόλου των πνευματικών ανθρώπων και τις επί μέρους ενώσεις τους, όπως η εταιρεία λογοτεχνών, το οποίο θα εισηγείται στα αρμόδια Δημοτικά όργανα, για το σύνολο των πολιτιστικών δραστηριοτήτων και το σύνολο της πολιτιστικής πολιτικής της πόλης μας. Η πόλη πρέπει να εμπιστευτεί τους πνευματικούς δημιουργούς. Εμείς είμαστε βέβαιοι ότι θα φανούν αντάξιοι της εμπιστοσύνης.

Αγαπητοί φίλοι, εκτιμούμε ότι διάγουμε μια από τις δυσκολότερες ιστορικές περιόδους για την χώρα μας. Ίσως την δυσκολότερη από την περίοδο της ξένης κατοχής. Σε όλες τις δύσκολες περιόδους, το καταφύγιο μας, η παρηγοριά μας, ίσως η ανατροφοδότηση του αγωνιστικού μας φρονήματος, έβρισκε σύμμαχο τους την πνευματική δημιουργία σε όλες της τις μορφές. Εκεί, ο λαός μας έβρισκε αναπνοές, αντοχή, δυνατότητα ανασύνταξης, κουράγιο για την καινούρια, αναγκαία ιστορική έκρηξη προς τα μπρος.

Σας ευχαριστώ πολύ!

 

Βρίσκεστε εδώ: ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ Δραστηριότητα Ομιλίες - Εκδηλώσεις Για την ενίσχυση κάθε συγγραφικής και εκδοτικής προσπάθειας